بنفشى و سرخى . طبيعت آن : در سيّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : محلل رياح و مغص شديد و مفتح سدد و رافع وجع ورك و عرق النساء و بىخوابى حادث از برودت و مهيج باه و اشتها و با آب گرم مدر بول و مسقط جنين و درد مثانه و آشاميدن آب طبيخ آن جهت تفتيت حصات و روغن آن كه ساييده با صد مثل آن آب جوش دهند تا به ربع رسد صاف نموده روغن زيتون به وزن آن در آن ريزند و در قدر مضاعف و يا با آتش بسيار ملايم طبخ دهند تا آب برود و روغن بماند جهت فالج و لقوه و درد كمر و قولنج و اورام رخو و اوجاع ساير اعضا مفيد . مقدار شربت آن : تا يك مثقال . مضر ريه و مصدع ، مصلح آن كثيرا . بدل آن : نصف آن فلفل و در تحريك باه انجره است و گويند چون آن را با ربع آن فلفل بسايند و در آب طبخ دهند پس در آن آب كرسنه را جوش دهند تا آب خشك گردد مخلوط به فلفل نمايند فرقى چندان نمىكند از فلفل چنانچه بعضى نامقيدان فلفل را چنين مغشوش مىنمايند . جوز العبهر به فتح عين و سكون باى موحده و فتح ها و سكون راى مهمله . ماهيت آن : دانه‌ايست شبيه به آمله و مدور و در جوف آن مغزى شبيه به دانه آلوبالو و سرخ رنگ و با اندك شيرينى و قبضى . طبيعت آن : مايل به گرمى و خشكى . افعال و خواص آن : قاطع اسهال مأيوسين و با رب مورد جهت اورام باطنى نافع است . جوز القطات به فتح قاف و طاى مهمله و الف و تاى مثناة فوقانيه و جوز البرّى نيز گويند و آن را جوز القطات از اين جهت نامند كه قطات كه به فارسى سنگ خوار نامند بسيار حريص است به خوردن آن و بعضى گفته‌اند كه جوز الانهار است و بعضى جوز الانهار را غير آن دانسته‌اند . ماهيت آن : دانه‌ايست شبيه به كاكنج و در غلافى و در هر غلافى دو دانه كوچك مىباشد گياه آن پر شاخ كه از بيخ آن روييده و منبسط بر روى زمين و پر گره و نرم و برگ آن شبيه به برگ خرفه و از آن عريض‌تر و نرم‌تر و مزغب و غبار آلود و منبت آن كنار آبها و جاهاى نمناك . طبيعت آن : مايل به گرمى و خشكى . افعال و خواص آن : آشاميدن برگ آن با شراب جهت تقطير البول و جرب مثانه خصوص با آب طبيخ بيخ هليون و عصاره آن جهت قولنج ريحى و خلطى و مركب گويند نافع است . جوز القى به هندى مين پهل و به فرنگى نور مطليه نامند . ماهيت آن : ثمر درختى است مخصوص به بلاد يمن و هند و بنگاله به مقدار انجير كوهى و فندق بسيار بزرگى و پوست آن اندك ضخيم و زرد تيره و اندك رخو و ريشه‌دار و در جوف آن دو پرده در هر پرده تخمهاى ريزه بسيار به هم پيوسته فى الجمله شبيه به بهدانه و لعابى و مستعمل پوست آنست و بهترين آن تازه و كرم ناخورده آن . طبيعت آن : در دويّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : مقى بلغم و مسهل و جهت امراض بارده دماغى و عصبانى مانند فالج و لقوه و سرفه و ضيق النفس بارد رطب مزمن و اورام اعضا و تحليل رياح و نفخ شكم و جذام و دماميل و بثور نافع و چون بيست درم شبت را در يك رطل آب بجوشانند تا به نصف رسد و صاف نموده قدرى عسل در آن ريزند و جوز القى را و با مقى ديگرى از مقيات كه خواهند با قدرى نمك ساييده با عسل بسرشند و با مطبوخ مذكور بياشامند خصوصاً بعد از آن كه شله و يا شوربا آشاميده باشند به فاصله يك دو ساعت به غايت قى آورد و بىغايله است و به دستور چون يك درم آن را با يك مثقال رازيانه و آب گرم و قدرى عسل و همچنين با رازيانه و انيسون و يا قدر كفايت از آن با عسل سرشته با آب گرم بخورند قى آورد و فضول بلغمى و صفراوى را دفع نمايد و اسهال نيز آورد به قدر قوّت و فصل و طبيعت و همچنين سرشته آن با نمك طعام و ضماد آن جهت تحليل اورام و نضج آنها و دماميل و انفجار آنها نافع . مقدار شربت آن : يك درهم . بدل آن : بوره و خردل هر دو مساوى الوزن است . جوز الكوثل به فتح كاف و سكون واو و فتح ثاء مثلثه و فتح سين مهمله نيز و سكون لام و آن را اقراص الملك و بعضى جوز القى نيز نامند . ماهيت آن : ثمر گياهى است هندى شبيه به خرنوب در شكل و رنگ مستدير و اندك پهن پوست آن نازك و در جوف آن غلافى شبيه به غلاف شاه‌بلوط و طعم آن مانند باقلى و برگ آن شبيه به لبلاب . گل آن سفيد و مستعمل ثمر آنست و بهترين آن تازه آن . طبيعت آن : در آخر سيّم گرم و خشك .